Kuniema ya Ba-Ponde kele Art .

Ba .kesi ya dikabuke simbamaka mingi na mutindu na yandi ya kitoko mpi na kuyidika sambu na kusadisa na kuyidika bima, kutomisa mutindu ya kutesana ya bima, kele mosi na kati ya mitindu ya mfunu ya kukumisa bima bima, yo ke kumaka kitini ya bima ti bantu yina ke sumbaka bima, kuteka mpi kusumba. Nsinga ya mfunu ya kukangama.

Kesi ya makabuimprimante kele art, mpi yo kele kifwanisu ya kukuka ya mfunu ya bima. Mingimingi na kuyela ya nswalu ya bubu yayi ya mbongo ya nzayilu mpe ya science ya bansangu, kinkulu ya insi, kinkulu ya kizunga, mpe binkulu ya Chine mpe ya Mputu ke vukisaka. Kuniema mikanda ya bapapie ke monisa ve kaka kitoko. Bisalu ya kitoko ya art, yina kele pene-pene ya zandu, ke lungisaka zandu, ke twadisaka mutindu ya kusadila, mpi ke lungisa bisalu mingi ya bantu ke salaka sambu na bampusa ya bima mpi kiese ya kimpeve ya bima ya bo ke tulaka na bitunga, ke kumaka mingi kibeni.

Kusala ba paquetkutunga fwete sala kisalu ya kuzabisa, ntete-ntete sambu na kubenda dikebi ya bantu yina ke sumbaka bima, sambu kaka bima yina ke salaka nde bantu yina ke sumbaka bima kutula dikebi na mpila ya kusumba. Na yau, bima ya kukanga fwete sadila mutindu ya mpa mpi ya kuswaswana, mikubu ya ngolo, bifwanisu ya kitoko mpi ya petepete, mpi konso kima ya kikalulu lenda sala nde bima yina bo ketulaka na bitunga kuvanda ti bupusi ya ngolo, na mpila nde bantu yina kesumbaka bima kuvanda ti mpusa ya ngolo kaka ntangu bo tamona yo.

Mutindu ya kuswaswana mpi ya mpa lenda benda dikebi ya bantu yina kesumbaka bima. Mu mbandu, mutindu ya mulangi ke vandaka mingi-mingi cylindrique, mpi milangi ya nkaka ke salamaka sambu yo vanda ba-ancre to nitu ya bantu ya mpasi. Bo ke monanaka mingi mpi kitoko na kimvuka ya ba cylindre mpi ya ba cuboïde.